तेस्रो त्रैमासिकको वेल-बिइङ स्क्यान र बायोफिजिकल प्रोफाइल (BPP)
गर्भावस्थाको अन्तिम तीन महिनामा वेल-बिइङ स्क्यान ले शिशु राम्ररी बढिरहेको छ र सालबाट पर्याप्त अक्सिजन र पोषण पाइरहेको छ भनी जाँच्छ। यो हरेक गर्भमा आवश्यक पर्दैन, तर जोखिम वा चिन्ता भएमा धेरै उपयोगी हुन्छ।
वेल-बिइङ स्क्यानले के जाँच्छ?
- वृद्धि: टाउको, पेट र तिघ्राको हड्डीको नापबाट शिशुको अनुमानित तौल निकालिन्छ र वृद्धि चार्ट तथा अघिल्ला स्क्यानसँग तुलना गरिन्छ।
- पाठेघरको पानी: सबैभन्दा गहिरो भाग वा एम्नियोटिक फ्लुइड इन्डेक्सका रूपमा नापिन्छ। पानी कम हुनु साल राम्ररी काम नगरेको संकेत हुन सक्छ।
- साल (placenta): यसको स्थान (जस्तै तल छ कि) र बनावट।
- शिशुको आसन: टाउको तल छ, पुठ्ठा तल (breech) छ वा तेर्सो छ।
- डप्लर: नाभिको धमनी र आवश्यक परे शिशुको मस्तिष्कको धमनी (MCA) को रक्तप्रवाहले सालले शिशुलाई कति राम्ररी साथ दिइरहेको छ भन्ने देखाउँछ।
बायोफिजिकल प्रोफाइल (BPP) के हो?
BPP शिशुको स्वास्थ्यको छोटो, केन्द्रित मूल्यांकन हो। बढीमा ३० मिनेटसम्म स्क्यानमा चार कुरा हेरिन्छ, प्रत्येकलाई ० वा २ अंक दिइन्छ:
- छातीको सास फेर्ने चाल;
- शरीर वा हात-खुट्टाको चाल;
- मांसपेशीको टोन (हात खोल्ने-बन्द गर्ने वा तन्काउने-खुम्च्याउने);
- पाठेघरमा सामान्य मात्रामा पानी।
प्रायः शिशुको मुटुको गतिको CTG (नन-स्ट्रेस टेस्ट) पाँचौं भागका रूपमा थपिन्छ। जम्मा १० मा ८ वा १० आए ढुक्क हुने संकेत हो। कम अंक सधैं समस्या होइन, किनकि शिशुको पनि सुत्ने चक्र हुन्छ, तर प्रायः फेरि जाँच गर्ने वा डेलिभरीको समयबारे छलफल हुन्छ।
यी स्क्यान कसलाई चाहिन सक्छ?
- शिशु सानो वा ठूलो देखिएमा, वा क्रमिक स्क्यानमा वृद्धि सुस्त भएमा।
- उच्च रक्तचाप, प्रि-एक्लाम्पसिया, मधुमेह वा अन्य स्वास्थ्य समस्या।
- जुम्ल्याहा, पहिले मृत शिशु जन्मेको वा वृद्धि रोकिएको शिशु भएको, वा डेलिभरी मिति नाघेको गर्भ।
- शिशु कम चलेमा वा पछिल्लो चरणमा रगत बगेमा।
शिशु कम चलेमा: नपर्खनुहोस्
आफ्नो शिशु सामान्यतया कसरी चल्छ भन्ने चिन्नुहोस्। चाल कम भएमा, फरक भएमा वा रोकिएमा सोही दिन डाक्टर वा अस्पताललाई सम्पर्क गर्नुहोस्। भोलिसम्म नपर्खनुहोस् र घरमा प्रयोग गरिने धड्कन सुन्ने उपकरणमा भर नपर्नुहोस्। CTG र स्क्यानबाट तुरुन्त जाँच सुरक्षित र छिटो हुन्छ।
नतिजा बुझ्ने
सामान्य वेल-बिइङ स्क्यानले नजिकको समयका लागि ढुक्क बनाउँछ, तर यसले सबै कुरा भविष्यवाणी गर्न सक्दैन, त्यसैले तपाईंको नियमित जाँच योजनाअनुसार चलिरहन्छ। नतिजा सीमारेखामा भए प्रायः केही दिन वा हप्तामा फेरि स्क्यान गरिन्छ। शिशुलाई जन्माउनु नै सुरक्षित देखिएमा तपाईंको टोलीले डेलिभरीको सबैभन्दा सुरक्षित समय र तरिकाबारे तपाईंसँग छलफल गर्छ।
गर्भावस्थाबारे प्रश्न छन्?
फेलोसिप-तालिमप्राप्त भ्रूण चिकित्सा विशेषज्ञ (FMF UK प्रमाणित) डा. सुष्मा ढकालसँग परामर्श बुक गर्नुहोस्।
प्रायः सोधिने प्रश्नहरू
सामान्य BPP स्कोर कति हो?
१० मा ८ वा १० ढुक्क हुने संकेत हो। कम अंक आए प्रायः फेरि जाँच वा नजिकको निगरानी गरिन्छ।
हरेक गर्भमा तेस्रो त्रैमासिकको स्क्यान चाहिन्छ?
सधैं चाहिँदैन। वृद्धिको चिन्ता, उच्च रक्तचाप, मधुमेह, जुम्ल्याहा वा शिशु कम चलेजस्ता जोखिममा सिफारिस गरिन्छ।
शिशु कम चलेमा के गर्ने?
सोही दिन जाँचका लागि डाक्टर वा अस्पताललाई सम्पर्क गर्नुहोस्। भोलिसम्म नपर्खनुहोस्।
स्क्यानले शिशुको ठ्याक्कै तौल बताउँछ?
बताउँदैन। अनुमानित तौल र जन्मँदाको वास्तविक तौलमा करिब १०–१५% फरक हुन सक्छ।
यो जानकारी सामान्य जानकारीका लागि मात्र हो, व्यक्तिगत चिकित्सकीय सल्लाहको विकल्प होइन। हरेक गर्भावस्था फरक हुन्छ। आफ्नो अवस्थाबारे डाक्टरसँग सल्लाह लिनुहोस्। आपत्कालीन अवस्थामा नजिकको अस्पताल जानुहोस्।
सबै जानकारी
- NT स्क्यान के हो? ११–१४ हप्ताको स्क्यानबारे जानकारी
- एनोमली (लेभल II) स्क्यान: १८–२२ हप्ताको विस्तृत स्क्यान
- एम्नियोसेन्टेसिस र CVS: के यो सुरक्षित छ?
- ग्रोथ तथा डप्लर स्क्यान र IUGR (गर्भमा शिशुको वृद्धि रोकिनु)
- गर्भावस्थामा जेनेटिक परामर्श: कसलाई चाहिन्छ र के हुन्छ
- गर्भावस्थाको सुरुवाती (डेटिङ) स्क्यान, ६–१० हप्ता: के अपेक्षा गर्ने
- फिटल इकोकार्डियोग्राफी: शिशुको मुटुको विस्तृत स्क्यान
- NIPT वा कम्बाइन्ड स्क्रिनिङ: तपाईंका लागि कुन परीक्षण उपयुक्त?
- जुम्ल्याहा गर्भका स्क्यान: कोरियोनिसिटी, TTTS र कति पटक स्क्यान गर्ने
- पाठेघरको मुखको लम्बाइ (सर्भिकल लेन्थ) स्क्यान र समयअगावै जन्मको जोखिम
- फिटल न्युरोसोनोग्राम: शिशुको मस्तिष्क र मेरुदण्डको विस्तृत स्क्यान