फिटल न्युरोसोनोग्राम: शिशुको मस्तिष्क र मेरुदण्डको विस्तृत स्क्यान
फिटल न्युरोसोनोग्राम (न्युरोसोनोग्राफी) शिशुको मस्तिष्क र मेरुदण्डको विशेष अल्ट्रासाउन्ड हो। नियमित एनोमली स्क्यानले टाउकोका केही मानक दृश्य जाँच्छ। न्युरोसोनोग्रामले अझ अगाडि गएर मस्तिष्कलाई विभिन्न कोणबाट हेरी त्यसका संरचना विस्तृत रूपमा मूल्यांकन गर्छ।
कहिले सिफारिस गरिन्छ?
- एनोमली स्क्यानमा केही देखिएमा, जस्तै भेन्ट्रिकुलोमेगाली (मस्तिष्कका पानी भरिने ठाउँ १० mm वा बढी), टाउको सानो वा ठूलो, वा मस्तिष्कको पछाडिको भाग (posterior fossa) मा फरक।
- क्याभम सेप्टी पेलुसिडी (बीचमा रहने सामान्य पानीको ठाउँ) वा कर्पस कलोसमको भाग स्पष्ट नदेखिएमा।
- अघिल्लो सन्तान वा परिवारमा कसैलाई मस्तिष्क वा मेरुदण्डको समस्या भएमा।
- मस्तिष्कलाई असर गर्न सक्ने गर्भावस्थाका संक्रमण (जस्तै साइटोमेगालोभाइरस वा टक्सोप्लाज्मोसिस), वा मोनोकोरियोनिक जुम्ल्याहाका जटिलता।
- स्पाइना बिफिडाजस्तो मेरुदण्डको समस्याको शंका।
कहिले र कसरी गरिन्छ?
न्युरोसोनोग्राम प्रायः करिब २० हप्तादेखि गरिन्छ, र मस्तिष्क गर्भभरि विकसित भइरहने भएकाले प्रायः २८–३२ हप्तातिर दोहोर्याइन्छ। शिशुको टाउको तल श्रोणिमा भएमा योनिमार्गबाट गरिने स्क्यान ले मस्तिष्कको धेरै स्पष्ट तस्बिर दिन सक्छ; यो शिशुका लागि सुरक्षित छ। टाउको माथि भएमा पेटबाट स्क्यान गरिन्छ। स्क्यानमा ३०–६० मिनेट लाग्छ।
के-के हेरिन्छ?
- भेन्ट्रिकल (पानीका ठाउँ) र तिनको आकार।
- बीचका संरचना: कर्पस कलोसम र क्याभम सेप्टी पेलुसिडी।
- सेरिबेलम र पोस्टेरियर फोसा।
- मस्तिष्कको सतहका विकसित हुँदै गरेका पत्र (सल्साइ र जाइराइ), जुन गर्भको दोस्रो आधामा बिस्तारै बन्छन्।
- पूरै लम्बाइको मेरुदण्ड र त्यसलाई ढाक्ने छाला।
सीमाहरू
मस्तिष्कका केही विशेषता, विशेषगरी सतहका पत्र र केही बीचका संरचना, गर्भको पछिल्लो चरणमा मात्र देखिन्छन्, त्यसैले २० हप्ताको सामान्य स्क्यानले सबै अवस्था हटाउन सक्दैन। तस्बिरको गुणस्तर शिशुको आसनमा निर्भर हुन्छ। कतिपय अवस्थामा प्रायः २८ हप्तापछि गरिने फिटल MRI ले थप जानकारी दिन्छ र सिफारिस गरिन सक्छ।
केही देखिएमा
हल्का, एक्लो भेन्ट्रिकुलोमेगालीजस्ता धेरै नतिजाको भविष्य राम्रो हुन्छ, भने कतिपयमा थप जाँच चाहिन्छ। नतिजाअनुसार आनुवंशिक परीक्षण (माइक्रोएरेसहित एम्नियोसेन्टेसिस), संक्रमणको रगत जाँच, फलो-अप स्क्यान र बाल न्युरोलोजिस्ट वा न्युरोसर्जनसँग परामर्श सुझाइन सक्छ। नतिजा र विकल्प बुझ्न तपाईंलाई इमानदार र सहानुभूतिपूर्ण परामर्शसहित समय दिइन्छ।
गर्भावस्थाबारे प्रश्न छन्?
फेलोसिप-तालिमप्राप्त भ्रूण चिकित्सा विशेषज्ञ (FMF UK प्रमाणित) डा. सुष्मा ढकालसँग परामर्श बुक गर्नुहोस्।
प्रायः सोधिने प्रश्नहरू
न्युरोसोनोग्राम र एनोमली स्क्यानमा के फरक छ?
एनोमली स्क्यानले मस्तिष्कका केही मानक दृश्य जाँच्छ। न्युरोसोनोग्रामले मस्तिष्क र मेरुदण्डलाई धेरै कोणबाट विस्तृत रूपमा जाँच्छ।
योनिमार्गबाट मस्तिष्कको स्क्यान शिशुका लागि सुरक्षित छ?
छ। यो कोमल अल्ट्रासाउन्ड हो र गर्भावस्थामा सुरक्षित छ।
भेन्ट्रिकुलोमेगाली के हो?
शिशुको मस्तिष्कका पानीका ठाउँ १० mm वा बढी ठूलो हुनु। हल्का, एक्लो अवस्थाको भविष्य प्रायः राम्रो हुन्छ, तर थप मूल्यांकन चाहिन्छ।
फिटल MRI चाहिन्छ?
कहिलेकाहीँ। स्क्यानमा केही देखिएमा वा दृश्य सीमित भएमा करिब २८ हप्तापछिको MRI ले थप जानकारी दिन सक्छ।
यो जानकारी सामान्य जानकारीका लागि मात्र हो, व्यक्तिगत चिकित्सकीय सल्लाहको विकल्प होइन। हरेक गर्भावस्था फरक हुन्छ। आफ्नो अवस्थाबारे डाक्टरसँग सल्लाह लिनुहोस्। आपत्कालीन अवस्थामा नजिकको अस्पताल जानुहोस्।
सबै जानकारी
- NT स्क्यान के हो? ११–१४ हप्ताको स्क्यानबारे जानकारी
- एनोमली (लेभल II) स्क्यान: १८–२२ हप्ताको विस्तृत स्क्यान
- एम्नियोसेन्टेसिस र CVS: के यो सुरक्षित छ?
- ग्रोथ तथा डप्लर स्क्यान र IUGR (गर्भमा शिशुको वृद्धि रोकिनु)
- गर्भावस्थामा जेनेटिक परामर्श: कसलाई चाहिन्छ र के हुन्छ
- गर्भावस्थाको सुरुवाती (डेटिङ) स्क्यान, ६–१० हप्ता: के अपेक्षा गर्ने
- फिटल इकोकार्डियोग्राफी: शिशुको मुटुको विस्तृत स्क्यान
- तेस्रो त्रैमासिकको वेल-बिइङ स्क्यान र बायोफिजिकल प्रोफाइल (BPP)
- NIPT वा कम्बाइन्ड स्क्रिनिङ: तपाईंका लागि कुन परीक्षण उपयुक्त?
- जुम्ल्याहा गर्भका स्क्यान: कोरियोनिसिटी, TTTS र कति पटक स्क्यान गर्ने
- पाठेघरको मुखको लम्बाइ (सर्भिकल लेन्थ) स्क्यान र समयअगावै जन्मको जोखिम